O gadair olwyn i gerdded eto ac i ddianc i briodi yn y Capel Gwyn Bach

Mae menyw a gafodd ei pharlysu'n sydyn gan gyflwr prin wedi dysgu cerdded eto ac wedi dianc i Las Vegas i briodi ar ôl ofni y byddai angen cadair olwyn arni am oes.

Mae Jemma Griffiths, 29, o Abertawe hefyd yn disgwyl babi a dywedodd ei bod hi’n ddyledus am ei chynnydd i’r ffisiotherapydd David Morgan sydd wedi bod yn “grym ysgogiadol”.

Dychwelodd i Ysbyty Castell-nedd Port Talbot, y lle y gwnaeth David ei helpu i gymryd ei chamau cyntaf heb gymorth, i weld Gwobr Dewis y Claf yn cael ei chyflwyno iddo yn dilyn ei henwebiad.

Ffisiotherapydd David Morgan a Jemma Griffiths yn y Gwobrau Dewis Cleifion BIPBA

Dywedodd David: “Mae’n anrhydedd cael enwebiad, ond roedd yn bartneriaeth drwy’r amser.”

Ddechrau 2024 cafodd Jemma, swyddog llety i elusen tai, ei dychryn pan waethygodd poen sylweddol sydyn yn ei chefn a chollodd bob teimlad o'i chanol i lawr.

Roedd hi wedi cael diagnosis o ddisg chwyddedig flwyddyn ynghynt, sef pan fydd clustog meddal o feinwe rhwng yr esgyrn yn yr asgwrn cefn yn chwyddo allan. Ond daeth y dirywiad hwn o’r glas.

Datgelodd profion fod ganddi syndrom cauda equina, cyflwr prin a difrifol iawn a achosir gan gywasgiad y nerfau wrth waelod llinyn asgwrn y cefn. Mae'r nerfau hyn yn rheoli symudiad y coesau a symudiad y bledren a'r coluddion ac mae pwysau arnynt yn achosi niwed.

Rhuthrodd Jemma i Ysbyty Treforys am lawdriniaeth i ddadgywasgu'r nerfau, ond pan ddeffrodd o'r llawdriniaeth canfu nad oedd wedi gwella llawer o symudiadau.

“Roeddwn i’n gallu symud fy mhelfis at fy nglin, ond roedd y pen-glin i lawr wedi’i barlysu’n llwyr,” meddai hi.

Pan gafodd ei chyfeirio fel claf allanol at David yn Ysbyty Castell-nedd Port Talbot ychydig wythnosau'n ddiweddarach roedd hi'n gwbl ddibynnol ar gadair olwyn.

“Ar un adeg roeddwn i’n meddwl y byddai bod yn fy nghadair olwyn yn fy mhen am byth,” meddai Jemma.

“Dywedais i 'David, mae'n rhaid i ti fy nhrwsio'.

“Ar y dechrau, allwn i ddim gwneud llawer oherwydd roedd fy nghoesau fel jeli. Doeddwn i ddim hyd yn oed yn gallu defnyddio fy maglau. Ond roedd David bob amser mor galonogol.”

“Fe wnaethon ni ddod â phethau’n ôl i’r pethau sylfaenol,” meddai David, a roddodd ddwy neu dair sesiwn o ffisiotherapi i Jemma bob wythnos i ddechrau.

“Gwnaethon ni ymarferion ioga a Pilates i geisio meithrin rhywfaint o ymwybyddiaeth, rheolaeth a chryfder craidd.

“Fe wnaethon ni hefyd ddefnyddio’r pwll hydrotherapi yma yn yr ysbyty. Fe wnaethon ni ddefnyddio’r holl offer y gallen ni gael gafael arno.”

Aeth Jemma ymlaen o'i chadair olwyn i ddefnyddio baglau nes iddi allu cymryd ei chamau cyntaf heb gymorth gyda David wrth ei hochr.

Wrth i'w hyder dyfu, felly hefyd y pellter y gallai gerdded nes iddi fynd hyd coridor ysbyty ar ei phen ei hun.

Dywedodd Jemma: “Maen nhw'n dweud gyda cauda equina bod canlyniadau mewn traeanau: bydd traean o bobl bron fel yr oeddent o'r blaen, ni fydd traean yn gwella a bydd traean yn adfer rhywfaint o swyddogaeth.

“Dw i’n meddwl fy mod i yn y drydedd braced gyda rhywfaint o swyddogaeth. Maen nhw hefyd yn dweud bod gennych chi ffenestr o ddwy flynedd ar ôl cauda equina i wneud cynnydd ac dw i’n meddwl fy mod i wedi gwneud cymaint o gynnydd ag y gallaf.

“Dydw i ddim angen fy nghymhorthion symudedd drwy’r amser nawr, er fy mod i’n blino’n haws.

“Ond rydw i mewn lle da nawr ac nid oeddwn i ddwy flynedd yn ôl. Rydw i'n llawer mwy hyderus nag oeddwn i erioed wedi meddwl y byddwn i.

“Fe wnaeth fy mhartner Liam a minnau hyd yn oed ddianc i Las Vegas, dim ond y ddau ohonom, a chael seremoni briodas Cadillac Pinc yn y Capel Gwyn Bach.”

Mae lluniau’n dangos Jemma mewn sodlau uchel anferth, ond dywedodd, er mor fedrus yw David, “yr un peth na allai ei wneud oedd fy nysgu i gerdded mewn sodlau uchel eto! Roedd yn rhaid i mi sefyll wrth y car”.

Ychwanegodd Jemma: “Mae David wedi bod yn rym ysgogiadol dros sut mae pethau wedi datblygu.

“Mae e wir yn angerddol am ei swydd a byddai’n mynd i ffwrdd ac yn ymchwilio i’m cyflwr yn ei amser ei hun rhwng apwyntiadau, felly roedd ganddo fwy o ffyrdd y gallai fy helpu.

“Does dim un peth y gallai fod wedi’i wella.”

Dywedodd mam Jemma, Joanne Heatley: “Rwy’n cofio pan oedd Jemma mewn dagrau gan feddwl na fyddai hi byth yn cerdded eto ond edrychwch ar ble mae hi nawr. Ac mae David yn hollbwysig i hynny.”

• Mae'r Gwobrau Dewis Cleifion yn nodwedd flynyddol o raglen cydnabod staff Bwrdd Iechyd Prifysgol Bae Abertawe ac fe'u dyfernir yn uniongyrchol o ganlyniad i enwebiadau cleifion a theuluoedd. Y tro hwn derbyniwyd mwy na 500 o enwebiadau gyda channoedd o wobrau wedi'u rhoi ar draws mwy na dwsin o ddigwyddiadau.