Mae sesiynau addysg yn grymuso pobl i reoli eu diabetes

Mae pobl sy'n byw gyda diabetes yn cael eu grymuso i reoli eu cyflwr diolch i sesiynau addysgol a gynhelir gan ddeietegwyr.

Mae dau sesiwn grŵp gwahanol ar gael i gleifion ym Mae Abertawe sydd â diabetes math 2.

Y cyntaf yw sesiwn ymwybyddiaeth diabetes untro sy'n darparu gwybodaeth am sut i reoli'r cyflwr, lefelau glwcos a maeth, ymhlith pethau eraill.

Tra bod yr ail, cwrs hunanreoli diabetes X-PERT, yn rhaglen genedlaethol sy'n cwmpasu ystod o themâu dros chwe sesiwn wythnosol.

Yn y llun: Debbie Lavelle, arweinydd clinigol gwasanaeth cymunedol maeth a dieteteg, a Lucie Bentley, dietegydd diabetes.

Gall pobl naill ai gyfeirio eu hunain i'r sesiynau neu gallant gael eu cyfeirio gan eu meddyg teulu neu nyrs y practis.

Y gobaith yw, drwy addysgu cleifion am y cyflwr cronig a'i effeithiau hirdymor posibl, y byddant yn cael yr offer i reoli eu cyflwr yn annibynnol.

Dywedodd arweinydd clinigol gwasanaeth cymunedol maeth a dieteteg Bae Abertawe, Debbie Lavelle: “Rydym yn cynnig y ddau grŵp addysg diabetes strwythuredig gwahanol, fel y gall pobl ddewis yr hyn sydd orau iddyn nhw.

“Gall cleifion hunangyfeirio neu gallant gael eu cyfeirio gan eu meddygfa hefyd.

“Mae’r sesiynau’n wyneb yn wyneb ac yn rhithwir felly mae gan bobl ddewis o’r hyn y byddent yn ei ffafrio. Cynhelir y sesiynau wyneb yn wyneb yn y gymuned ar draws Abertawe a Chastell-nedd Port Talbot.

“Mae’r grwpiau’n cael eu rhedeg gan ddeietegwyr ac maen nhw’n ymwneud â grymuso’r claf i ofalu am eu diabetes a gobeithio ein bod ni’n rhoi’r offer iddyn nhw wneud hynny.”

Mae'r sesiwn ymwybyddiaeth diabetes untro yn para tua dwy awr a hanner ac yn pwysleisio pwysigrwydd maeth o ran rheoli'r cyflwr.

Mae Lucie Bentley yn un o ddeietegwyr y bwrdd iechyd sydd wedi cyflwyno'r sesiwn ymwybyddiaeth a'r cwrs hunanreoli X-PERT hirach.

“Gyda’r sesiwn ymwybyddiaeth diabetes, rydym yn rhoi esboniad o ddiabetes i ddechrau ac yn siarad am ffactorau ffordd o fyw fel straen, cwsg, gweithgaredd a mwy,” meddai.

“Rydym yn trafod sut mae bwyd a phwysau’n effeithio ar reoli diabetes, felly rydym yn siarad am ymwybyddiaeth o garbohydradau a gwerthoedd glwcos yn y gwaed.

“Rydym hefyd yn siarad am y gwahaniaethau rhwng math 1 a math 2, oherwydd gall llawer o bobl gael y rheini’n cael eu camddeall, yn ogystal ag effeithiau tymor byr a thymor hir.

“Ar ddiwedd y sesiwn, rydyn ni’n rhoi gwybod i gleifion am y cwrs X-PERT felly os ydyn nhw eisiau rhagor o wybodaeth, gallant ymuno ag ef.”

Rhoddir llyfrynnau i'r rhai sy'n cymryd rhan yn rhaglen X-PERT y gallant weithio drwyddynt gartref, yn ogystal â'r sesiynau grŵp.

Mae pynciau tebyg yn cael eu trafod drwy gydol y rhaglen ond yn fanylach, gyda llawer o'r wybodaeth yn fwy unigol.

Ychwanegodd Lucie: “Rydym yn gweld bod llawer o bobl sydd wedi cwblhau’r sesiwn ymwybyddiaeth diabetes yn dewis ymuno â rhaglen X-PERT hefyd oherwydd eu bod eisiau’r parhad hwnnw.

“Rydym yn mynd trwy bopeth yn llawer mwy manwl. Rydym yn dechrau gyda gwiriad iechyd, fel y gall cleifion nodi eu marcwyr iechyd sy'n berthnasol i ddiabetes, ac rydym yn siarad am brofion gwaed a sut maen nhw'n ymwneud â diabetes.

“Mewn sesiwn arall, byddwn yn mynd i fwy o fanylion am ymwybyddiaeth o garbohydradau, dulliau dietegol a sesiwn maeth ar gyfer iechyd.

“Rydym hefyd yn edrych ar seicoleg bwyta, sydd, yn fy marn i, yn fuddiol iawn i rai o’r cyfranogwyr. Mae’r sesiwn honno’n edrych ar ymddygiadau bwyta, arferion hirdymor, awgrymiadau siopa bwyd a bwyta allan.

“Yn ystod y sesiwn olaf, rydym yn edrych ar effeithiau hirdymor diabetes ac yn crynhoi gwybodaeth pawb.”

Dywedodd Sioned Quirke, Pennaeth Maeth a Dieteteg Bae Abertawe: “Gwybodaeth yw pŵer ac rydym am rymuso ein cleifion i allu gwneud dewisiadau a fydd yn gweithio iddyn nhw.

“Rydym yn gwerthfawrogi bod pawb yn wahanol ac nad yw dull ‘un maint i bawb’ bob amser yn mynd i weithio i bawb.

“Felly, gyda’r wybodaeth rydyn ni’n ei darparu, gall cleifion deilwra’r cyngor i gyd-fynd â’u ffordd o fyw.”

I gael rhagor o wybodaeth am y sesiynau ac i archebu lle, gallwch anfon e-bost at BIPBA.AtgyfeiriadauAddysgDiabetes@wales.nhs.uk neu ffonio 01639 862928.