Grwpiau paned a sgwrs ymhlith y rhai sy'n helpu i fynd i'r afael ag unigrwydd ac arwahanrwydd

Mae paned wythnosol a sgwrs yn adeiladu'r sylfeini i frwydro yn erbyn unigrwydd i bobl sy'n byw yng Nghastell-nedd Port Talbot.

Mae'r grŵp Paned a Sgwrs (yn y llun) yn darparu allfa i fenywod 50 oed a hŷn gwrdd, gwneud ffrindiau a rhoi cynnig ar wahanol weithgareddau a hobïau.

Yn cael ei gynnal bob wythnos yng Nghanolfan Blociau Adeiladu Resolfen, ei nod yw gwella lles a lleihau unigrwydd ac arwahanrwydd o fewn y gymuned leol.

Dim ond un o nifer o grwpiau a phrosiectau sydd wedi derbyn cyllid trwy Gynllun Grantiau Bach Unigrwydd ac Ynysigrwydd Castell-nedd Port Talbot ydyw.

Wedi'i hwyluso gan Wasanaeth Gwirfoddol Cymunedol Castell-nedd Port Talbot (NPTCVS), derbyniodd y cynllun gyllid gan dair Cydweithrediad Clwstwr Lleol (LCC) ym Mae Abertawe – Afan, Nedd a'r Cymoedd Uchaf – a Chyngor Castell-nedd Port Talbot, i helpu i fynd i'r afael ag unigrwydd ac arwahanrwydd yn yr ardal.

Mae'r grŵp wythnosol yn Resolfen nid yn unig yn helpu i frwydro yn erbyn unigrwydd ac arwahanrwydd ond mae wedi helpu i wella lles cyffredinol llawer o aelodau.

Dywedodd Liz Davies, rheolwr prosiect yng Nghanolfan Blociau Adeiladu Resolfen: “Mae’r grŵp wedi’i dargedu at fenywod lleol 50 oed a throsodd a’i nod yw darparu allfa gymdeithasol reolaidd lle gall menywod ddod at ei gilydd, rhoi cynnig ar rywbeth newydd a gwneud ffrindiau.

“Mae’r sesiynau’n helpu pobl i fynd allan o’r tŷ, cwrdd â menywod eraill o’r gymuned leol, rhoi cynnig ar wahanol weithgareddau, fel crefftau, a gwneud cyfeillgarwch naturiol.

“Rydym yn aml yn clywed am sut maen nhw wedi cwrdd y tu allan i’r grŵp ac mae ganddyn nhw sawl menyw sydd nawr eisiau gwirfoddoli yn y ganolfan a chodi arian fel y bydd y grŵp yn parhau i redeg.”

Nod y cynllun grant yw gwella lles corfforol a meddyliol pobl yn y gymuned sy'n profi, neu sydd mewn perygl o brofi, unigrwydd.

“Mae’r grŵp a’i weithgareddau nid yn unig yn helpu i fynd i’r afael ag unigrwydd ac arwahanrwydd yn ein cymuned ond hefyd yn helpu i ddatblygu sgiliau a hyder a gwella lles cyffredinol yr aelodau,” ychwanegodd Liz.

“Dydy un fenyw sy’n mynychu bob wythnos ddim o’r pentref felly doedd hi ddim yn adnabod llawer o bobl yn lleol, mae hi’n byw ar ei phen ei hun ac mae ei phlant wedi tyfu i fyny ac wedi symud i ffwrdd.

“Pan glywodd am y grŵp, meddyliodd y byddai’n rhoi cynnig arni ac mae hi bellach yn dod bob wythnos, yn aelod annatod o’r grŵp ac wedi gwneud ffrindiau yn y pentref.”

Dywedodd arweinydd CCLl y Cymoedd Uchaf, Niki Watts: “Gall unigrwydd ac ynysigrwydd cymdeithasol gael effaith sylweddol ar iechyd corfforol a meddyliol.

“Mae cefnogi mentrau fel y rhain yn rhan bwysig o wella lles cyffredinol yn ein cymunedau, ac mae'n wych gweld y gwahaniaeth maen nhw eisoes yn ei wneud.”

Mae'r YMCA sydd wedi'i leoli yng Nghastell-nedd yn sefydliad arall sydd wedi derbyn cyllid drwy'r cynllun, sydd wedi eu helpu i hwyluso bore coffi i ddynion bob pythefnos.

Mae llawer o aelodau’n cymryd rhan mewn gweithgareddau fel pŵl a dartiau, gan eu helpu i feithrin cyfeillgarwch yn y gymuned.

Dywedodd Jessica Kennedy, rheolwr y ganolfan: “Mae’r grŵp yn rhoi lle croesawgar i bobl fwynhau paned, cael sgwrs a threulio amser gydag eraill mewn amgylchedd hamddenol.

“Mae’n helpu i leihau unigrwydd ac ynysu cymdeithasol drwy roi cyfle rheolaidd i bobl fynd allan o’r tŷ a threulio amser gydag eraill. I lawer sy’n mynychu mae’n darparu trefn arferol, cyfeillgarwch a rhywbeth cadarnhaol i edrych ymlaen ato.

“Mae’r awyrgylch hamddenol yn helpu pobl i deimlo’n gyfforddus ac wedi’u cynnwys, yn enwedig y rhai a allai gael trafferth gyda hyder neu lesiant meddyliol.”

Esboniodd Jessica fod grwpiau fel Mugs and Mates (yn y llun) yn aml yn helpu pobl yn y gymuned i deimlo eu bod yn cael eu gwerthfawrogi a'u cysylltu.

“Mae cyllid yn caniatáu inni barhau i gynnig y grŵp am ddim, gan helpu i gael gwared ar rwystrau i’r rhai a allai eisoes fod mewn trafferthion ariannol neu gymdeithasol,” ychwanegodd.

“Mae hefyd yn ein helpu i ddarparu lluniaeth, gweithgareddau, adnoddau a chefnogaeth i staff, yn ogystal â pharhau i ddatblygu cyfleoedd newydd fel teithiau cerdded lles a gweithgareddau cymunedol.

“Heb gyllid, byddai grwpiau fel hyn yn llawer anoddach i’w cynnal, a byddai llawer o bobl yn colli ffynhonnell bwysig o gyfeillgarwch.”

Mae sefydliadau eraill sydd wedi derbyn cyllid yn cynnwys Mind Castell-nedd Port Talbot, i gefnogi cyflwyno grŵp Mums Matter sy'n darparu sesiynau hunangymorth dan arweiniad wythnosol a chymorth personol un-i-un i famau newydd.

Mae Age Connects Castell-nedd Port Talbot wedi cael cefnogaeth i ehangu ei wasanaeth cyfeillio, gyda'r cyllid yn helpu i recriwtio mwy o wirfoddolwyr i helpu nifer fwy o bobl hŷn.

Derbyniodd yr elusen gofrestredig Your Voice Advocacy, sy'n darparu eiriolaeth a chefnogaeth i bobl ag anableddau dysgu, gyllid hefyd drwy'r cynllun i sefydlu clwb cymdeithasol i oedolion ag anableddau dysgu yn ardal Port Talbot.

Mae Anabledd Dysgu Cymru, Cariad Communities CIC, Awel Amman Tawe, Ffrindiau Clun a Melincwrt, Tabletop Hobby Club a The Sunflower Lounge i gyd wedi elwa o'r cynllun.

Dywedodd Dr Deborah Burge-Jones, partner meddyg teulu ym Mhractis Meddygol Quays ac arweinydd Cyngor Lleol Castell-nedd: “Cafodd unigedd cymdeithasol ei nodi fel problem iechyd y boblogaeth ac un sydd â effaith sylweddol ar gleifion ein clwstwr.

“Mae’r mathau hyn o fentrau wedi helpu i leihau hyn i’n poblogaeth.

“Mae bob amser yn bleser gweithio gyda NPTCVS a’r rhai sy’n derbyn grantiau a gweld y budd y mae’r prosiectau’n ei gael ar gymuned y clwstwr.”