Cydnabyddiaeth wobr i arbenigwr iechyd meddwl cyn-filwyr Bae Abertawe

Mae arbenigwr o Fwrdd Iechyd Prifysgol Bae Abertawe sydd wedi ymroi i gefnogi cyn-filwyr yn ystod y 15 mlynedd diwethaf wedi cael ei gydnabod gyda gwobr genedlaethol fawreddog.

Mae Victoria Williams, Arweinydd Clinig Cyn-filwyr Arbenigol Uwch, wedi cael ei henwi'n Ysbrydoliaeth Cyn-filwyr Cymru y Flwyddyn 2026, gan gydnabod ei chyfraniad rhagorol at wella bywydau cyn-filwyr sy'n byw gyda chyflyrau iechyd meddwl sy'n gysylltiedig â'r fyddin.

Mae Victoria, sy'n nyrs iechyd meddwl o ran cefndir, yn therapydd Therapi Ymddygiad Gwybyddol (CBT) achrededig ac yn ymgynghorydd EMDR sy'n arbenigo mewn iechyd meddwl milwrol.

Mae hi'n arwain gwasanaeth GIG Cymru i Gyn-filwyr Bae Abertawe, sy'n darparu cefnogaeth arbenigol i gyn-aelodau o'r Lluoedd Arfog sy'n profi anawsterau iechyd meddwl sy'n gysylltiedig â'u gwasanaeth.

Mae'r gwasanaeth, a ariennir gan Lywodraeth Cymru, yn cefnogi cyn-filwyr ag ystod eang o broblemau, gan gynnwys anhwylder straen wedi trawma (PTSD), pryder, iselder, anaf moesol a'r heriau a all godi wrth addasu i fywyd ar ôl gadael y fyddin.

Dywedodd Victoria: "Mae PTSD yn fath o swydd ddyddiol i mi, ond nid oes rhaid iddo fod yn PTSD. Cyn belled â bod cyflwr iechyd meddwl yn gysylltiedig â gwasanaeth milwrol, dyna beth fyddwn ni'n ei weld.

"Gallai fod rhywun wedi cael ei fwlio'n ddifrifol yn ystod ei wasanaeth. Gallai fod eu bod nhw'n cael trafferth ar ôl cael eu rhyddhau o'r Lluoedd Arfog. Beth bynnag yw eu cyflwr iechyd meddwl, os yw'n gysylltiedig â'u profiad milwrol, rydym ni yma i helpu."

Mae gwasanaeth GIG Cymru i Gyn-filwyr yn cwmpasu ardal Bae Abertawe ac yn derbyn hunangyfeiriadau, gan ei gwneud hi'n haws i gyn-aelodau o'r lluoedd arfog gael mynediad at gymorth pan fyddant yn barod.

Mae Victoria yn credu mai un o agweddau pwysicaf y gwasanaeth yw helpu cyn-filwyr i deimlo eu bod yn cael eu deall.

"Ein gwaith ni yw bod yma pan fydd pobl yn barod. Mae hyn yn anodd i lawer o gyn-filwyr ac nid yw cymryd y cam cyntaf hwnnw'n hawdd," ychwanegodd.

"Y peth am ein gwasanaeth yw cael y wybodaeth arbenigol honno am gyn-filwyr a'r fyddin. Pan fydd pobl yn dod i'n gweld ni, maen nhw'n gwybod eu bod nhw mewn amgylchedd lle byddan nhw'n cael eu deall."

Yn ogystal â darparu therapi, mae Victoria a'i chydweithwyr yn gweithio'n agos gyda sefydliadau gofal iechyd, elusennau a grwpiau cyn-filwyr, gan ddarparu addysg, rhannu arfer gorau a helpu pobl i gael mynediad at wasanaethau cymorth ehangach.

Daeth y wobr fel syndod llwyr i Victoria, a gafodd ei henwebu gan eraill i gydnabod ei gwaith.

"Dydw i erioed wedi cael mwy o sioc yn fy mywyd. Cefais fy enwebu am ddwy wobr ac nid oeddwn yn disgwyl ennill yr un ohonyn nhw. Mae derbyn y gydnabyddiaeth hon yn brofiad hynod o ostyngedig," meddai.

Drwy gydol ei gyrfa, mae Victoria wedi parhau i fod yn angerddol dros gefnogi cyn-filwyr a sicrhau bod mwy o bobl yn gwybod bod cymorth ar gael.

"Rydyn ni'n gwybod ein bod ni'n dda yn yr hyn rydyn ni'n ei wneud. Rydyn ni'n ffodus i dderbyn adborth cadarnhaol gan gyn-filwyr sy'n defnyddio ein gwasanaeth."

"Y peth pwysig nawr yw parhau i godi ymwybyddiaeth. Os yw siarad am y wobr hon yn helpu mwy o gyn-filwyr i ddod o hyd i ni a chael mynediad at gymorth, yna mae hynny'n ganlyniad cadarnhaol iawn."

Pwysleisiodd Victoria nad oes angen atgyfeiriad gan feddyg teulu ar gyn-filwyr i gael mynediad at y gwasanaeth.

Dywedodd: "Gall unrhyw un gyfeirio eu hunain atom ni. Y peth pwysig yw bod yr anhawster iechyd meddwl yn gysylltiedig â gwasanaeth milwrol. Rydym yn croesawu hunangyfeirio ac yn annog unrhyw un sy'n teimlo y gallent elwa o gefnogaeth i gysylltu."

Gall cyn-filwyr sy'n chwilio am gymorth cysylltu â'r gwasanaeth yn uniongyrchol drwy Atgyfeiriadau - Cyn-filwyr Cymru https://www.veteranswales.co.uk/cy/atgyfeiriadau.html neu cysylltwch â ni ar: sbu.veterans@wales.nhs.uk am fwy o fanylion.